«Νομίζω ότι η Σοσιαλδημοκρατία είναι μια σκάλα. Για να χρησιμοποιήσουμε μια μεταφορά από το Tractatus Logico-Philosophicus του Λούντβιχ Βίτγκενσταϊν, είναι μια σκάλα την οποία οι άνθρωποι χρησιμοποιούν για να ανέβουν ψηλά και μετά την πετούν».
Η περιγραφή ανήκει στον καθηγητή του Πανεπιστημίου Duke Herbert Kitschelt, συγγραφέα του βιβλίου «Ο μετασχηματισμός της σοσιαλδημοκρατίας» (1994), ο οποίος, σε συνέντευξή του αναλύει και επικαιροποιεί τις σκέψεις του: Πώς μια δεύτερη διάσταση των πολιτικών προτιμήσεων εντάχθηκε στο πολιτικό γίγνεσθαι από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 και πώς αυτό επηρέασε τον κομματικό ανταγωνισμό, ειδικά δε τους σοσιαλδημοκράτες.
Τα προοδευτικά κόμματα πραγματικά προσπάθησαν να ενσωματώσουν τις νέες απαιτήσεις των ακτιβιστών, ειδικά – αλλά όχι μόνο – γύρω από περιβαλλοντικά θέματα. Τούτο όμως δημιουργούσε πεδία συγκρούσεων με τους υπάρχοντες ψηφοφόρους.
Για παράδειγμα, η οικολογική στροφή έφερνε σε αντίθεση τους χαμηλής εξειδίκευσης εργαζόμενους και τους χειρώνακτες εργάτες, οι οποίοι ήταν συμβατικοί υποστηρικτές της σοσιαλδημοκρατίας.
Αντίστοιχα πεδία συγκρούσεων δημιουργήθηκαν μεταξύ των συνταξιούχων και των νέων εργαζόμενων, κυρίως δε σε καχεκτικές δημοκρατίες όπου έναντι της διαγενεακής δικαιοσύνης δόθηκαν εμπροσθοβαρώς κεφάλαια στις μεγαλύτερες γενιές που τα διεκδίκησαν με πιο οργανωμένο τρόπο (πχ ασφαλιστικό).
Πρόσφατα δε, συναντάμε και τη σύγκρουση γύρω από τα ζητήματα της μετανάστευσης και της υπηκοότητας, όπου οι περιοριστικές πολιτικές (βλέπε σοσιαλδημοκρατία στη Δανία) προς τέρψη πρόσκαιρων εκλογικών αποτελεσμάτων δείχνουν μία διαδρομή που κερδίζει ψηφοφόρους του παρελθόντος, αλλά σίγουρα χάνει στις νέες γενιές εξ αριστερών, οι οποίες ονειρεύονται έναν κόσμο με πιο δικαιωματικά και πολυπολιτισμικά χαρακτηριστικά.
Στο οικονομικό πεδίο, η παγκοσμιοποίηση δυσκόλεψε αρκετά τη σοσιαλδημοκρατία και η προσαρμογή του «τρίτου δρόμου» δεν έγινε αποδεκτή από σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων της. Παράλληλα, η πρόσφατη οικονομική κρίση και οι πολιτικές λιτότητας που ακολουθήθηκαν από κυβερνώντα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα έδωσαν ακόμη ένα χτύπημα στο ιδεολογικό υπογάστριο της σοσιαλδημοκρατίας, ενώ η αντίδραση των πολιτών αναζητούσε πιο ριζοσπαστικές φωνές έναντι μιας μετριοπαθούς δημοκρατικής έκφρασης.
Ο Herbert Kitschelt δεν είναι πολύ αισιόδοξος ότι οι Σοσιαλδημοκράτες μπορούν να επιλύσουν την αποστασιοποίηση που εμφανίστηκε με τη νέα δεύτερη διάσταση, συγκροτώντας μια νέα ηγεμονία. Είναι αισιόδοξος υπό την έννοια ότι πολλά από τα σοσιαλδημοκρατικά προτάγματα – μια βάση κοινωνικής ισότητας, σεβασμού, αυτονομίας και αμοιβαιότητας μεταξύ όλων των πολιτών που πρέπει να είναι κοινωνικοοικονομικά εγγυημένα – έχουν αγκαλιαστεί από έναν αριθμό από άλλα κόμματα. Ο ίδιος θεωρεί ότι, με πολλούς τρόπους, «η σοσιαλδημοκρατία έχει πέσει θύμα της επιτυχίας της, και δεν είναι τυχαίο ότι τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα έχουν συχνά μειωθεί περισσότερο στις χώρες εκείνες όπου, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας, είχαν εφαρμόσει πιο επιτυχημένα τις ιδέες τους για το κράτος πρόνοιας».
Από την άλλη, ο σόσιαλ ο Ντέμοκρατ ο σωστός δεν δείχνει να πτοείται ή μάλλον είναι πιο αισιόδοξος και θα συνεχίζει να τροφοδοτεί το newsletter σας. Και τούτο διότι ο ουρανός είναι οι ιδέες μας και τα κόμματα είναι οι οργανικοί εκφραστές τους. Η κυριαρχία των ιδεών της σοσιαλδημοκρατίας για την αντιμετώπιση ανισοτήτων που θα μεγαλώσουν με πολλαπλάσιους ρυθμούς εξαιτίας της πανδημίας, γίνεται η ισχυρή επιλογή για να μην επιστρέψουμε σε μία νέα εποχή πολέμων, συγκρούσεων και αναπτυσσόμενων εθνικιστικών ρευμάτων.
Όμως, δωρεάν γεύμα δεν υπάρχει. Τα κόμματα που εκφράζουν τις ιδέες της σοσιαλδημοκρατίας θα πρέπει να μετακινηθούν από ένα σημείο ισορροπίας και συνεχούς βολικής προσαρμογής, στο οποίο προσπαθούν να τους χωρέσουν όλους, και, να επιλέξουν τη σύγκρουση έναντι παραδοσιακών λογικών, ψηφοφόρων και συμφερόντων. Η σημερινή κρίση και η αποσύνδεσή τους από τους στενούς δεσμούς με διάφορες κοινωνικές δομές δημιουργεί προϋποθέσεις ανασύνταξης σε νέες βάσεις, αρκεί να είμαστε τολμηροί και έτοιμοι να διεκδικήσουμε το νέο.
Ο συμβιβασμός σε αυτή την περίπτωση είναι ο χειρότερος εχθρός. Η διεθνής συγκυρία δημιουργεί ένα κάλεσμα και μία πρόκληση για την επαναδιεκδίκηση κυριαρχίας των ιδεών μας. Άλλωστε, η πολιτική είναι σύγκρουση. Ακόμη και με τον εαυτό μας αν χρειαστεί.
«Η εταιρική απληστία θα παρατείνει την πανδημία;» #Josef_Stiglitz
Σε άρθρο τους στο Project Syndicate, o Τζόζεφ Στίγκλιτς και η Λόρι Γουάλακ αναφέρουν πως το έλλειμμα στην παγκόσμια παραγωγή εμβολίων COVID-19 θα μπορούσε να κλείσει εάν χορηγείτο στους κατασκευαστές σε όλο τον κόσμο πρόσβαση στην απαραίτητη τεχνολογία και γνώση. Αλλά πρώτα, οι ΗΠΑ και άλλες σημαντικές κυβερνήσεις πρέπει να αναγνωρίσουν ότι η αντίθεση των φαρμακευτικών εταιρειών σε αυτήν τη λύση είναι μια θανατηφόρα στρατηγική.
Ο μόνος τρόπος για να τερματιστεί η πανδημία COVID-19 είναι να αποκτήσουν ανοσία αρκετά άτομα παγκοσμίως. Το σύνθημα «κανείς δεν είναι ασφαλής έως ότου είμαστε όλοι ασφαλείς» καταγράφει την επιδημιολογική πραγματικότητα που αντιμετωπίζουμε.
Η παραγωγή εμβολίων προς το παρόν δεν πλησιάζει καθόλου τις 10-15 δισεκατομμύρια δόσεις που απαιτούνται για να σταματήσει η εξάπλωση του ιού. Μέχρι το τέλος Απριλίου, μόνο 1,2 δισεκατομμύρια δόσεις είχαν παραχθεί παγκοσμίως. Με αυτόν τον ρυθμό, εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπων στις αναπτυσσόμενες χώρες θα παραμείνουν χωρίς προστασία τουλάχιστον μέχρι το 2023.
Είναι, λοιπόν, μεγάλη είδηση ότι η κυβέρνηση του Προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν ανακοίνωσε ότι θα ενταχθεί στις 100 άλλες χώρες που ζητούν μια άρση έκτακτης ανάγκης λόγω COVID-19 από τους κανόνες πνευματικής ιδιοκτησίας (IP) του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.
Η έλλειψη εμβολίων COVID-19 σε ολόκληρο τον αναπτυσσόμενο κόσμο οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις προσπάθειες των κατασκευαστών εμβολίων να διατηρήσουν τον μονοπωλιακό έλεγχο και τα κέρδη τους. Η Pfizer και η Moderna, οι κατασκευαστές των εξαιρετικά αποτελεσματικών εμβολίων mRNA, αρνήθηκαν ή απέτυχαν να ανταποκριθούν σε πολλά αιτήματα ειδικευμένων φαρμακευτικών κατασκευαστών που επιδιώκουν να παράγουν τα εμβόλια τους. Και κανένας δημιουργός εμβολίων δεν έχει μοιραστεί τις τεχνολογίες του με φτωχές χώρες μέσω της εθελοντικής ομάδας πρόσβασης τεχνολογίας COVID-19 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Τις τελευταίες εβδομάδες, οι φαρμακευτικές ομάδες συμφερόντων στράφηκαν στην Ουάσιγκτον για να πιέσουν τους πολιτικούς ηγέτες να μπλοκάρουν την άρση των πατεντών. Εάν η βιομηχανία ήταν τόσο αφοσιωμένη στο να παράγει περισσότερες δόσεις εμβολίου όσο είναι στο να παράγει επιφυλακτικά επιχειρήματα, το πρόβλημα εφοδιασμού θα μπορούσε ήδη να έχει επιλυθεί.
Το επιχείρημα ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες δεν διαθέτουν τις δεξιότητες για την παραγωγή εμβολίων βάσει νέων τεχνολογιών είναι ψευδές. Όταν οι κατασκευαστές εμβολίων των ΗΠΑ και της Ευρώπης συμφώνησαν να συνεργαστούν με ξένους παραγωγούς, όπως το Ινστιτούτο Serum της Ινδίας (ο μεγαλύτερος παραγωγός εμβολίων στον κόσμο) και η Aspen Pharmacare στη Νότια Αφρική, αυτοί οι οργανισμοί δεν αντιμετώπισαν σημαντικά προβλήματα. Υπάρχουν πολλές περισσότερες εταιρείες και οργανισμοί σε όλο τον κόσμο με τις ίδιες δυνατότητες να βοηθήσουν στην ενίσχυση της παροχής εμβολίων. Χρειάζονται απλώς πρόσβαση στην τεχνολογία και την τεχνογνωσία. Από την πλευρά της, η ένωση Coalition for Epidemic Preparedness Innovations έχει εντοπίσει περίπου 250 εταιρείες που θα μπορούσαν να παράγουν εμβόλια.
Ο πρώην διευθυντής χημείας της Moderna, Suhaib Siddiqi, υποστήριξε ότι με αρκετή ανταλλαγή τεχνολογίας και τεχνογνωσίας, πολλά σύγχρονα εργοστάσια θα πρέπει να μπορούν να ξεκινήσουν την παραγωγή εμβολίων mRNA εντός τριών ή τεσσάρων μηνών.
Αυτό που ισχυρίζονται οι μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες είναι ότι η παραίτηση από IP θα μειώσει τα κέρδη και θα αποθαρρύνει τη μελλοντική έρευνα και ανάπτυξη. Ακόμα όμως και με την παραίτηση από τον ΠΟΕ, οι κατασκευαστές εμβολίων έχουν τη δυνατότητα να κερδίζουν πολλά χρήματα. Τα έσοδα από εμβόλια COVID-19 για την Pfizer και τη Moderna μόλις το 2021 αναμένεται να φτάσουν τα 15 δισεκατομμύρια και τα 18,4 δισεκατομμύρια δολάρια αντίστοιχα, παρόλο που οι κυβερνήσεις χρηματοδότησαν μεγάλο μέρος της βασικής έρευνας και παρείχαν σημαντικά αρχικά κεφάλαια για τη διάθεση των εμβολίων στην αγορά.
Το πρόβλημα για τη φαρμακευτική βιομηχανία δεν είναι ότι οι κατασκευαστές φαρμάκων θα στερηθούν τις υψηλές αποδόσεις των επενδύσεών τους. Είναι ότι θα χάσουν τα μονοπωλιακά κέρδη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων από μελλοντικές ετήσιες ενισχυτικές λήψεις που αναμφίβολα θα πωλούνται σε υψηλές τιμές σε πλούσιες χώρες.
Τα εμβόλια για την νόσο COVID-19 έχουν αναπτυχθεί από επιστήμονες από όλο τον κόσμο, χάρη στη βασική επιστήμη που υποστηρίζεται από πολλές κυβερνήσεις. Το σωστό είναι η ανθρωπότητα να αποκομίσει τα οφέλη. Δεν πρέπει να αφήσουμε τις φαρμακευτικές να βάλουν τα κέρδη πάνω από τις ζωές, καταλήγουν οι δυο γνωστοί Αμερικανοί οικονομολόγοι.
* Oλόκληρο το αρχικό κείμενο και μία ελεύθερη δική μας μετάφραση εδώ
«Η δουλειά δεν λειτουργεί» #Μathew_Lawrence
Το αύριο ανήκει, τραγούδησε κάποτε ο David Bowie, σε όσους μπορούν να το ακούσουν να έρχεται. Σήμερα, αν στήσετε αυτί προσεκτικά, μπορείτε να ακούσετε τον ήχο του μέλλοντος να έρχεται από την Ισπανία, όπου η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι η εβδομάδα των 4 ημερών βρίσκεται στο επίκεντρο του σχεδίου της για την ανοικοδόμηση της μετα-πανδημικής οικονομίας, γράφει ο Μathew Lawrence, στο περιοδικό New Statesman.
Διευθυντής του think thank “Common Wealth” o Lawrence, θεωρεί πως για να οδηγηθούμε σε έναν πιο δίκαιο κόσμο εργασίας, πρέπει να αντιμετωπιστούν τρεις δομικοί παράγοντες:
Πρώτον, η ανισότητα και η ιεραρχία που είναι εγγενή χαρακτηριστικά της καπιταλιστικής εργασιακής σχέσης.
Δεύτερον, η «μακρά ύφεση» στην οποία παραμένει κολλημένος ο παγκόσμιος καπιταλισμός: μια οικονομική επιβράδυνση δεκαετιών, η οποία είναι ορατή στη στασιμότητα των βασικών δεικτών – παραγωγή, επενδύσεις, απασχόληση και μισθοί. Αυτή η υπο-ζήτηση εκφράζεται πρωτίστως όχι ως μαζική ανεργία, αλλά ως αχαλίνωτη υποαπασχόληση, με περισσότερους ανθρώπους αναγκασμένους να βρουν τα προς το ζην στην “μαύρη” εργασία και την επισφαλή, κακοπληρωμένη δουλειά.
Και τρίτον, την εξάρτηση του καπιταλισμού από την οικειοποίηση και την εξαγωγή πλούτου τόσο από τα δωρεάν αγαθά της φύσης όσο και από την απλήρωτη εργασία της κοινωνικής αναπαραγωγής. Αυτή η σκόπιμη και συχνά βάναυση «φτηνοποίηση» εργασίας και φύσης αναπαράγει μακροχρόνιες ανισότητες φύλου, φυλής και τάξης.
Η οικοδόμηση ενός μέλλοντος ριζικά διαφορετικού θα εξαρτηθεί από τον εκ νέου επαναπροσδιορισμό των θεσμών που συγκροτούν επί του παρόντος την εργασία: την προϋπάρχουσα διανομή πόρων και δικαιωμάτων που διαμορφώνουν πότε και πώς εισέρχονται οι άνθρωποι στην αγορά εργασίας και πόση οικονομική δύναμη έχουν κάθε φορά στο χώρο εργασίας· τους κανόνες και τις δομές ιδιοκτησίας που καθορίζουν πως οργανώνονται οι επιχειρήσεις και για ποιο σκοπό · και την κατεύθυνση και την ποσότητα της επένδυσης.
Απαιτούνται τρία αλληλοσυνδεόμενα βήματα για να ανοίξει ο δρόμος για την πραγματοποίηση αυτού του εναλλακτικού μέλλοντος.
Πρώτον, για την εξισορρόπηση της εξουσίας χρειαζόμαστε μια ατζέντα που μπορεί να επανασχεδιάσει τον θεμελιώδη θεσμό του καπιταλισμού που οργανώνει την εργασία: την εταιρεία. Κυριαρχούμενη από τους μετόχους και τα ανώτερα διευθυντικά στελέχη της, με τους υπαλλήλους και άλλους ζωτικούς ενδιαφερόμενους, όπως οι τοπικές κοινότητες, να αποκλείονται από τη διοίκηση, η εταιρεία, όπως είναι αυτή τη στιγμή οργανωμένη, δεν είναι συμβατή με την οικονομική, περιβαλλοντική και δημοκρατική δικαιοσύνη. Στη θέση της, θα πρέπει να αναδιαμορφώσουμε μια εταιρεία ως θεσμό των κοινών: δημοκρατικά κυβερνώμενη, αφοσιωμένη στην μακροπρόθεσμη επιτυχία και οργανωμένη για την κάλυψη κοινωνικών και περιβαλλοντικών αναγκών αντί για την μεγιστοποίηση της αξίας των μεριδίων των μετόχων.
Δεύτερον, ο εκδημοκρατισμός της παραγωγής πρέπει να συνδυάζεται με την αποεμπορευματοποιημένη παροχή των θεμελιωδών αγαθών και υπηρεσιών που όλοι χρειαζόμαστε για να ευημερούμε: Δύο πρωτοβουλίες – η καθιέρωση εγγυημένου ελάχιστου εισοδήματος, σε συνδυασμό με μια ατζέντα καθολικών βασικών υπηρεσιών, από την πρόσβαση στο Διαδίκτυο ως το δικαίωμα δωρεάν παιδικής μέριμνας.
Τέλος, για να ξεφύγουμε από τη «μακρά ύφεση», πρέπει να «κάνουμε όπως ο Μπάιντεν» και να απελευθερώσουμε ένα πράσινο πακέτο ανάκαμψης στο οποίο οι δημόσιες επενδύσεις και ο δημοκρατικός σχεδιασμός θα διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο, μια Πράσινη Νέα Συμφωνία προσανατολισμένη στο βασικό έργο της φροντίδας, στην προστασία της ανθρώπινης και της μη ανθρώπινης ζωής και στην ανάπτυξη των βιομηχανιών και των υποδομών της μετά άνθρακα εποχής.
Το μάθημα της σημερινής κρίσης, είναι ότι η οικονομία είναι πάντα πολιτική, οι οικονομικοί θεσμοί και οι σχέσεις που μπορούν να φανούν φυσικές, αναπόφευκτες και πέρα από την πολιτική, δημιουργούνται και στηρίζονται στην πραγματικότητα από πολιτικές αποφάσεις και στρατηγικές. Μπορούμε να τους επαναπροσδιορίσουμε προς τη δικαιοσύνη, τη βιωσιμότητα και την αμοιβαία άνθηση, υποστηρίζει ο Lawrence. Αυτή η ατζέντα είναι τόσο ριζοσπαστική όσο και απαραίτητη. Μπορούμε να την πραγματοποιήσουμε, πρέπει να την πραγματοποιήσουμε.
** Oλόκληρο το αρχικό κείμενο και μία ελεύθερη δική μας μετάφραση εδώ
