Οι νέοι άνθρωποι, αν και παρόντες σε μεγάλα κοινωνικά κινήματα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις μαζικές συγκεντρώσεις για τα Τέμπη, έχουν θέσει μια σαφή διαχωριστική γραμμή από τα κόμματα. Πώς μπορούν, κατά τη γνώμη σας, τα κόμματα να ανακτήσουν την εμπιστοσύνη της νέας γενιάς; Είναι εφικτό;
Οι νέοι άνθρωποι δεν παίρνουν απόσταση από την πολιτική -άλλωστε η συμμετοχή τους στις συγκεντρώσεις αυτό υποδηλώνει, αλλά από τα κόμματα.
Οι λόγοι; Πρώτον, το έλλειμμα εμπιστοσύνης που συνεχώς διογκώνεται και δεύτερον, η δομή και ο παλιακός τρόπος λειτουργίας των κομμάτων καθώς δεν έχουν προσαρμοστεί στα δεδομένα της νέας εποχής.
Η ανάκτηση της εμπιστοσύνης μεταξύ νέων και πολιτικής απαιτεί χρόνο, χώρο και ρόλο στους νέους, σχέσεις που θα χτίζονται εκτός της εκάστοτε προεκλογικής περιόδου, προϋποθέσεις διαγενεακής δικαιοσύνης, αυθεντικό έναντι του ξύλινου λόγου, ανάπτυξη ιδεών και όραμα αντί μίας επάρκειας σε τεχνοκρατική διαχείριση.
Τα δε κόμματα μιλούν για ισότητα, κράτος δικαίου, αξιοκρατία, διαφάνεια αλλά στην πράξη η προοπτική στην κομματική ζωή προϋποθέτει το αντίθετο. Η δε ελευθερία μειονεκτεί έναντι της προτιμητέας υποταγής, είτε στην ηγεσία είτε σε κάποιο άλλο εσωκομματικό ρεύμα. Η ελευθερία πνίγεται σήμερα μέσα στα κόμματα, όχι η ασύδοτη ελευθερία που είναι απαγορευτική αλλά η στοιχειώδης.
Τέλος, η ιεραρχική δομή θα πρέπει να αντικατασταθεί από ένα μείγμα με περισσότερες οριζόντιες δομές -το κάνουν ήδη οι μεγάλες εταιρίες, με δίκτυα ανεκτικά στην πολυφωνία και τη διαφορετικότητα και αποφάσεις που θα συνδιαμορφώνονται με νέες σύγχρονες δημοκρατικές διαδικασίες από τα μέλη του κόμματος, με καλύτερη διαχείριση της πληροφορίας και μεγαλύτερο άνοιγμα της πρόσβασης σε αυτήν.
Σε δημόσιες παρεμβάσεις σας, προτάσσετε συχνά την έννοια του «ανοιχτού» και τον κίνδυνο που εγκυμονεί η χαμηλή εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Το πολιτικό σύστημα «μαθαίνει» από τα λάθη του; Ποια είναι η δική σας οπτική;
- Το πολιτικό σύστημα υποκρίνεται πως μαθαίνει· στην πράξη επαναλαμβάνει τα λάθη του και ανανεώνει τις ίδιες δομές εξουσίας. Το «ανοιχτό» στην πολιτική δεν σημαίνει διάτρητο· σημαίνει συμμετοχή, συμπερίληψη, διαφάνεια, αξιοκρατία. Οι ανοιχτοί πολιτικοί και οικονομικοί θεσμοί ανοίγουν περισσότερους δρόμους και δίνουν περισσότερες ευκαιρίες στους πολίτες έναντι των κλειστών -προσοδοθηρικών- θεσμών που υπηρετούν τους λίγους, τις συντεχνίες. Η σύγκρουση του «»ανοιχτού» με το «κλειστό» συνιστά προϋπόθεση για την εμβάθυνση της Δημοκρατίας.
- Η σοσιαλδημοκρατία ιστορικά υπήρξε ο βασικός πυλώνας του κοινωνικού κράτους και της προοδευτικής μεταρρύθμισης στην Ευρώπη. Ο Βίλι Μπραντ είχε πει: «Το μέλλον δεν κερδίζεται με συντηρητισμό, αλλά με το θάρρος της αλλαγής». Πώς μπορεί να εκφραστεί αυτή η αλλαγή με βάση τα αιτήματα των καιρών μας;
- Η προοδευτική αλλαγή προϋποθέτει τόλμη, θάρρος και ηγεσία δια του παραδείγματος. Επειδή με ρωτάτε συγκεκριμένα για την προοδευτική αλλαγή σε συνδυασμό με το κοινωνικό κράτος, θα σας πω πως η Σοσιαλδημοκρατία θα πρέπει να ορίσει ξανά τα δημόσια αγαθά και τον τρόπο πρόσβασης σε αυτά, ώστε να διασφαλίζεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Για παράδειγμα, λειτουργεί η παιδεία σήμερα ως μοχλός κοινωνικής κινητικότητας στις φιλελεύθερες δημοκρατίες ή αναπαράγει μία ταξικότητα διαιρώντας τους νέους σε προνομιούχους και μη;
Υπηρετούν τα εθνικά συστήματα υγείας την ισότιμη δωρεάν ποιοτική παροχή υγείας προς όλους ή τα φτωχότερα εισοδηματικά στρώματα έχουν και τις λιγότερες ευκαιρίες;
Σε αυτά οφείλουμε να απαντήσουμε με συγκεκριμένες πολιτικές.
Υπάρχουν αυτοί που λένε πως έτσι προχωρά ο κόσμος, that’s life, να προσαρμοστούμε ρε αδερφέ. Όμως η πολιτική είναι το τιμόνι στο αυτοκίνητο, είναι αυτή που δεν προσαρμόζεται αλλά παίρνει το πρωτείο και αλλάζει τον κόσμο.
Ένα μεγάλο μέρος της δημόσιας συζήτησης αφορά τη λεγόμενη αντιδραστική ψήφο και τη στροφή προς τα λεγόμενα αντισυστημικά κόμματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πιθανή επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ. Πώς αξιολογείτε αυτό το φαινόμενο στην Ελλάδα;
Η Ελλάδα είναι μία ιδιάζουσα περίπτωση διότι έχει βιώσει το φαινόμενο της αντιδραστικής ψήφου στα χρόνια της εθνικής μας κρίσης, μίας κρίσης όχι μόνο ανταγωνιστικότητας, αλλά και με θεσμικά, πολιτικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Έχουμε, λοιπόν, ένα συγκριτικό πλεονέκτημα· ένα πάθημα που μπορεί να είναι το μάθημα που θα μας προφυλάξει από τη διολίσθηση στον λαϊκισμό. Όμως, δυστυχώς, αγνοούμε τις αιτίες που ο κόσμος αντιδρά. Η παγκοσμιοποίηση και ο ασύδοτος καπιταλισμός προχώρησαν ταχύτατα εμπρός εις βάρος της κοινωνικής δικαιοσύνης και άφησαν την πλειοψηφία των πολιτών πίσω, ανασφαλή και ηττημένη. Η φιλελεύθερη δημοκρατία ξέχασε τους λόγους για τους οποίους γεννήθηκε και η πρόοδος ποιους εκπροσωπεί.
Πριν κάνουμε την εύκολη κριτική θα πρέπει να προηγηθεί μία βαθιά αυτοκριτική και νέες πολιτικές που θα προάγουν τη συμπερίληψη και θα υπηρετούν πανανθρώπινες αξίες.
Η αντίδραση δεν απαιτεί παρατήρηση αλλά μία νέα δράση που θα την υπερβαίνει. Και αυτό προϋποθέτει μία πολιτική αντεπίθεση με επίκεντρο τον άνθρωπο. Αυτή η συζήτηση επιτέλους οφείλει να ανοίξει. Σήμερα, όχι αύριο.
